TL’nın dış değerinde ani revalüasyon yapılması şart: TL/USD kuru ne olmalı?

Orhan Ökmen

– Türk parasının USD kuru karşısındaki değeri 2018 yılında 2,28 TL iken, 2019 yılında bu seviye 2,61 kat artarak 5.94 seviyesine yükseldi ve Türkiye ekonomisinin tahribatına sebep olan ilk ve en önemli dinamiti oldu. 2019 yılındaki USD kurundaki ekonomik sebeplere dayanmayan kur artışları devam eden yıllarda bugüne kadar olumsuz etkisini artırarak ve kalıcılaştırarak sürdürdü. TL’nin USD karşısındaki değerini, ekonomi dışı etkenler belirleyici hale geldi.

– 2019 yılında Türkiye ve ABD ekonomileri arasındaki enflasyon farkı birikimli olarak 10.68 kattan 11.68 kata çıktı ve dolayısıyla USD kurunun da 2,49 TL olması gerekirken fiilen 5,94 TL ye çıktı. 2018 yılı temel ve baz yıl alınarak hesaplamalar yapıldığında, 2026 Haziran itibariyle USD kurunun mevcut kurallara göre gelmesi gereken seviye birikimli olarak maksimum 19,67 TL olması gerekirken, piyasalarda fiilen 46,5 TL civarında seyretmesi Türkiye’nin temel sorunlarının en başında geliyor.

– Şu anda piyasalarda fiilen seyreden USD TL kurunun yaklaşık %57,62’lik kısmının ekonomik gerekçesi yoktur. İşte ekonomik gerekçesi olmadan döviz kurlarındaki alış satış fiyatlarına dahil edilen bu yanlışlık; karşılıksız sermaye transferlerine, gelir dağılımının bozulmasına, hayat pahalılığına, bilumum makro dengelerinin bozulmasına neden olan en temel gerekçedir. Bu sorunun giderilmesi için TL’nın dış değerinde ani revalüasyon yapılması şarttır. 

Türk parasının dış değerinde 2019 yılında başlayan %160,53 oranındaki bir yıllık değersizleşme süreci, Türkiye’nin en temel yapısal problem olarak yıllardır ekonomiyi bozamaya devam ediyor.    Zira Türk parasının USD kuru karşısındaki değeri 2018 yılında 2,28 TL iken, 2019 yılında bu seviye 2,61 kat artarak 5.94 seviyesine yükseldi ve Türkiye ekonomisinin tahribatına sebep olan ilk ve en önemli dinamiti oldu.

TL’NİN USD KARŞISINDAKİ DEĞERİNİ EKONOMİ DIŞI ETKENLER BELİRLEYİCİ HALE GELDİ

2019 yılındaki USD kurundaki ekonomik sebeplere dayanmayan kur artışları devam eden yıllarda bugüne kadar olumsuz etkisini artırarak ve kalıcılaştırarak sürdürdü. TL’nin USD karşısındaki değeri, temel olarak iki ülke arasındaki enflasyon farklarına göre şekillenmesi gerekirken bu illiyet bağı koptu, ekonomi dışı etkenler belirleyici hale geldi. Zira 2019 yılında Türkiye ve ABD ekonomileri arasındaki enflasyon farkı birikimli olarak 10.68 kattan 11.68 kata çıktı ve dolayısıyla USD kurunun da 2,49 TL olması gerekirken fiilen 5,94 TL ye çıktı.

USD KURUNUN MEVCUT KURALLARA GÖRE BİRİKİMLİ OLARAK MAKSİMUM 19,67 TL OLMASI GEREKİR

2018 yılı temel ve baz yıl alınarak hesaplamalar yapıldığında, 2026 Haziran itibariyle USD kurunun mevcut kurallara göre gelmesi gereken seviye birikimli olarak maksimum 19,67 TL olması gerekirken, piyasalarda fiilen 46,5 TL civarında seyretmesi Türkiye’nin temel sorunlarının en başında geliyor.   Zira şu anda piyasalarda fiilen seyreden USD TL kurunun yaklaşık %57,62’lik kısmının ekonomik gerekçesi yoktur. İşte ekonomik gerekçesi olmadan döviz kurlarındaki alış satış fiyatlarına dahil edilen bu yanlışlık; karşılıksız sermaye transferlerine, gelir dağılımının bozulmasına, hayat pahalılığına, bilumum makro dengelerinin bozulmasına neden olan en temel gerekçedir.

Konuya, 2018 yılı temel yıl olarak kabul edilerek, Türkiye ekonomisinin kendi içerisindeki enflasyon, faiz oranı ve fiilen gerçekleşen döviz kurları verilerine göre bakıldığında ise diğer açıdan yaklaşıldığında ise, 2026 Haziran itibariyle USD kurunun mevcut kurallara göre gelmesi gereken seviye birikimli olarak maksimum 26,44 TL olması gerekiyor. Dolayısıyla bu açıdan da piyasalardaki USD kurunun %75,51’lik kısmı gerekçesiz bir fazlalıktır.

TL’NİN BİRAZ DAHA DEĞERSİZLEŞMESİNİ TALEP EDENLER, HAYAT PAHALILIĞINDAN YARARLANANLARDIR

Sonuç olarak;

• Piyasalarda sık sık dile getirildiği üzere TL hiçbir zaman değerlenmedi, tam aksine 2019 yılından bu yana gerekçesiz olarak değersizleşmeye devam ediyor. Sadece değersizleşme hızı 2023 yılından bu yana biraz düştü. Ancak değersizleşme hızının düşmesi TL’nin değer kazandığı anlamına gelmez.
• TL’nin biraz daha değersizleşmesini talep edenler, hayat pahalılığından ve yaşanan karşılıksız sermaye transferlerinden yararlananlardır.
• Gerekçesiz olarak alış satış kur fiyatlarına eklenen kısımların düzeltilmemesi, giderilmemesi halinde, karşılıksız sermaye transferleri, gelir dağılımındaki bozucu etki, hayat pahalılığı, hizmet enflasyonu, dolarizasyon riski ve makro dengesizlikler hep devam edecektir.
• Bu sorunun giderilmesi için TL’nın dış değerinde ani revalüasyon yapılması şarttır.

Orhan ÖKMEN

World Rating Başkanı

okmen@turcomoney.com