2017 fonlama ve likidite yapısında para politikasının etkileri

Orhan Ökmen

Yakın vadeli gelecekte kısa vadeli faiz oranlarının Merkez Bankası tarafından hedeflenen faiz koridoru içerisinde oluşması ve bu aralıkta tutulması zorlaşacağı için Türkiye genelinde likidite koşulları da zorlaşacak. Merkez Bankası, 2016 yılı Mart ayından bu yana para politikasında yaptığı sadeleştirmeyle parasal aktarım mekanizmasının etkinliğine katkı sağlamayı hedefledi.

• Merkez Bankası para politikasını oluşturur iken her ne kadar enflasyon beklentilerini, fiyatlama davranışlarını ve enflasyonu etkileyen diğer unsurlardaki gelişmeleri dikkate alarak belirlediğini söylemekte ise de Merkez Bankası fiyat istikrarının yanında finansal istikrar da gözetiyor.

• Fiyat istikrarını sağlamak ve sürdürmek için Merkez Bankası 2017-2019 döneminde enflasyon hedefini Orta Vadeli Programa dayalı olarak hükümet ile varılan mutabakatla yüzde 5, belirsizlik aralığını da yüzde 2 puan olarak belirledi. Ancak bu enflasyon hedefinin gerçekleşme olasılığının kalmadığı iyice ortaya çıkmış durumda.

• Diğer taraftan Merkez bankası döviz kurlarının piyasada belirlenmesini sağlayan dalgalı döviz kuru rejimini benimsemiş olmakla beraber, para politikalarıyla (hata maliye politikalalrıyla da) kur seviyesini etkilemeye çalıştığı biliniyor. Bu kapsamda, Merkez Bankası finansal istikrara yönelik riskleri sınırlamak amacıyla TL’nin aşırı değerlenmesine veya aşırı değer kaybına karşı kayıtsız kalmıyor.

• Merkez Bankası, 2016 yılı Mart ayından bu yana para politikasında yaptığı sadeleştirmeyle parasal aktarım mekanizmasının etkinliğine katkı sağlamayı hedefledi. Bu çerçevede, Mart–Eylül 2016 döneminde koridorun üst bandı olan gecelik borç verme faizi kademeli olarak toplamda 250 baz puan indirildi. Ancak, küresel belirsizliklerdeki ve iç siyasetteki yüksek oynaklıklara bağlı olarak TL’nın dış değerinde oluşan kayıpların, enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışları üzerinde yarattığı/yaratacağı olumsuz etkileri sınırlamak amacıyla Kasım ayında haftalık repo faizinde 50 baz puan, gecelik borç verme faizinde 25 baz puanlık artış yapmak suretiyle bir miktar parasal sıkılaştırma gerçekleştirildi. Mevcut durumda haftalık repo faizi yüzde 8; TCMB borç alma ve borç verme faizleri de sırasıyla yüzde 7,25 ve yüzde 8,50 seviyelerinde bulunuyor.

FAİZ ARTIRIMI

• Para politikası kararları faiz artırımı yönünde şekillenecek: TL’nin değer kayıplarının fiyat istikrarına geciken yansımalarının gerçeklemesine ve küresel faiz hareketlerine bağlı olarak kısa vadeli gelecek dönemde Türkiye’deki para politikası kararları faiz artırımı yönünde güncellenecek.

• Türkiye açısından likidite koşulları zorlaşacak: Yakın vadeli gelecekte kısa vadeli faiz oranlarının Merkez Bankası tarafından hedeflenen faiz koridoru içerisinde oluşması ve bu aralıkta tutulması zorlaşacağı için Türkiye genelinde likidite koşulları da zorlaşacak, ancak likidite koşullarında oluşacak bu zorlaşma para piyasalarının etkinliğini, istikrarını ve ödeme sistemlerinin kesintisiz çalışmasını sınırlayacak önemde olmayacak.

• Likidite koşullarında oluşması beklenen zorlukların aşılmasında para politikasının operasyonel esnekliğinin gücü belirleyici olacak: 2017 yılında Türkiye’deki likidite koşullarında oluşacak zorlukların aşılması, Merkez Bankası’nın uygulayacağı para politikasının operasyonel yapısının piyasalardaki olağandışı gelişmelere karşı yeterli esnekliğe sahip olmasına bağlı olacak.

• 2017 likidite koşullarının oluşumunda, para politikasının yanında hazine işlemlerinin etkileri daha bir önem kazanacak: Bankacılık sektörünün 2017 yılındaki esas fonlama ihtiyacı Merkez Bankası’nın para tabanı üzerinde yaratacağı değişiklikler ile Merkez Bankası ve Hazinenin piyasalarla TL karşılığında gerçekleştireceği işlemlerin miktarı, zamanlaması, fiyatlaması gibi konularda uygulayacağı politikalarının rasyonalitesi tarafından belirlenecek. Dolayısıyla para politikasının yanında 2017 yılında Hazine işlemlerinin etkileri daha fazla bir önem kazanacak.

• Bankaların sahip olduğu yüksek Sermaye Yeterliliği (SYR) seviyesinden taviz verme ve ilave kredilendirmelerin SYR üzerinde yaratacağı aşındırmaya katlanabilecekleri tolerans seviyeleri 2017 yılında reel piyasaların likidite ihtiyaçlarının sürdürülebilirliği açısından önemli olacak.

FONLAMA İHTİYACI DEĞİŞECEK

• 2017 yılında sistemin fonlama ihtiyacı önemli ölçüde değişecek: 2016 yılı içerisinde ulusal düzeyde fonlama ihtiyacı önemli bir değişiklik göstermemekle birlikte yıl sonuna doğru kamu işlemlerinde başlayan hareketlilik ve bunun yansımalarıyla para tabanı içerisindeki kalemler de oluşturacağı dolaylı hareketliliğin, sistemin fonlama ihtiyacını 2017 yılında önemli ölçüde değiştireceğini beklemekteyiz.

Merkez Bankası’nın likidite uygulamaları bankacılık sisteminin fonlama riskini düşürüyor: 2016 yılında marjinal fonlama oranından karşılanan Bankacılık likidite ihtiyaçları, yıl içerinde zorunlu karşılık oranlarının düşürülmesi, TL cinsi zorunlu karşılıkların faiz oranlarının ve faiz ödeme koşullarının yeniden düzenlenmesi, Merkez Bankası nezdinde bankalarla yapılacak TL işlemlerin teminat koşullarının kolaylaştırılması, Geç Likidite Penceresi Repo uygulamalarına başlanması ve benzeri uygulamalarla Bankacılık sisteminin fonlama ihtiyacı ve riski üzerinde azaltıcı etki yapıyor.

Orhan Ökmen

JCR EURASIA RATING

Başkan