Finansal yatırım araçlarıyla kentsel dönüşüm sürecine daha fazla destek olunması bekleniyor

ANKARA (AA) – HÜLYA ÖMÜR UYLAŞ – Ankara Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Gayrimenkul Geliştirme ve Yönetimi Bölümü Başkanı Prof. Dr. Harun Tanrıvermiş, gayrimenkul yatırım fonu ve gayrimenkul sertifikası gibi finansal araçların, kentsel dönüşüme daha fazla yönlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Tanrıvermiş, AA muhabirine, afet riski altındaki alanların dönüştürülmesine ilişkin hususları düzenleyen yönetmelikte değişiklik yapıldığını belirtti.

Hak sahipleri yönünden dönüşüm projelerinin geliştirilmesi hususunda düzenlemeler yapıldığını dile getiren Tanrıvermiş, kentsel dönüşüm sürecinde tapu kayıtlarına ilişkin "şerh" konulabileceğini bildirdi.

Tanrıvermiş, kentsel dönüşüm kapsamında yıkılan yapıya ilişkin parseldeki bütün işlemlerin ​​​​​​​Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında yürütülmeye devam edeceğini vurguladı.

– "Katılımcı yaklaşımla kentsel dönüşüm yapılacak"

Tanrıvermiş, artık katılımcı yaklaşımla kentsel dönüşüm yapılacağını ve salt çoğunluk ilkesinin getirildiğini söyledi.

"Yeni düzenlemeyle, dönüşüm projelerinde malikler ve pay sahiplerinin toplantıya çağrılması ve toplantı yapılması zorunluluğu getirilmiş ve maliklerden en az birinin istemiyle tüm maliklerin toplantıya çağrılmasına imkan sağlanmış." diyen Tanrıvermiş, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Toplantıda karar yine salt çoğunluk ile alınacak ve tutanağa bağlanacak. Vergi ve harçlara ilişkin muafiyet ve teminat oranı da yeniden düzenlendi. Eskiden yüzde 10 olan teminat oranı, yüzde 6'ya kadar çekilebilecek. 1 Ocak 2024'ten sonra yapılan bütün sözleşmelerde de müteahhit isterse teminat oranını yüzde 6'ya indirebilecek. Bu durum, müteahhitlerin ve özel sektörün kentsel dönüşüm projelerine daha fazla odaklanmasına imkan verebilir."

Mevzuatta imar hakkı aktarımına da açıklık getirildiğine dikkati çeken Tanrıvermiş, böylece yapılaşmaya kapalı alanlarda vatandaşın imar hakkının yakın adalara aktarılabileceğini, bu bölgede de harç muafiyetlerinin belirli şartlar kapsamında devam edeceğini söyledi.

Tanrıvermiş, özel sektörün mümkün olduğunca dönüşüm projelerinin finansmanına katılacağını, kentsel dönüşümün sadece gönüllü projelerle tamamlanamayacağını ifade etti.

Dönüşüm projelerinde kamunun gücünün ön plana çıkması gerektiğinin altını çizen Tanrıvermiş, şöyle konuştu:

"6 Şubat 2023 depremlerinde hasar gören illerde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile belediyeler tarafından dönüşüm projelerinin teklif edildiğini ancak birçoğunun kabul görmediğini biliyoruz. Türkiye'nin dönüşüm seferberliğinin yarın değil belki bugün, şimdi, şu saatte başlaması gerekiyor. Bunun için de sadece Bakanlığın, TOKİ'nin veya ilgili kuruluşların aktör olmasını beklemek yanlış. Bu sürecin topyekun olması, bütün belediyeler, kurumsal inşaat ve gayrimenkul yatırım işletmelerinin de sürece aktif katılması gerekiyor. Adeta milli mücadele ruhu veya seferberlik yaklaşımı ile kentsel dönüşüm ve afet risk azalma sürecinin ele alınmasına ihtiyaç var. Ülkenin her bir bireyinin, her bir firmasının, her bir kuruluşunun dönüşüm için elini taşın altına koyması gerekiyor."

– "Finansal araçlar kentsel dönüşüme yönlendirilmeli"

Tanrıvermiş, başta proje gayrimenkul yatırım fonu (GYF) ve gayrimenkul yatırım ortaklıkları (GYO) ile gayrimenkul sertifikası gibi araçların büyük ölçekli kentsel dönüşüm projelerinde teşvik edilmesi ve projelerin finansmanının yeniden ele alınması gerektiğini söyledi.

Bu projelerin finansmanında gayrimenkul sertifikasının önemli olduğuna işaret eden Tanrıvermiş, "Bu araçların kamuoyuna iyi anlatılması gerekiyor. Piyasadaki aktörlerin gayrimenkul sertifikasını öğrenmesi lazım. Proje GYF ve gayrimenkul sertifikası gibi finansal araçların kentsel dönüşüme daha fazla yönlendirilmesi gerekiyor. Ayrıca Türkiye, burada mutlaka uluslararası kuruluşlardan ya da uluslararası yatırımcılardan gelen fonları, proje GYF kuruluşları ile etkin kullanmalı. En önemlisi, kendi özel sektörünün gücünü harekete geçirmeli." diye konuştu.

– "Kentsel dönüşüme bütün illerin ihtiyacı var"

Tanrıvermiş, kentsel dönüşüme bütün illerin ihtiyacının bulunduğunu vurguladı.

"Bakanlığın strateji belgesine göre, ülkede 6,7 milyonla 7 milyon arasında riskli yapı var." diyen Tanrıvermiş, şunları dile getirdi:

"1,2 milyonu acil dönüşmeli. 1,2 milyon riskli yapının çoğunluğu maalesef Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde. İstanbul'un Marmara çevresindeki ilçelerinde, Sakarya'da, Adapazarı'nda, Düzce'de, Bolu'da… Erzurum'dan Kars'a kadar olan aks üzerindeki yerleşimlerin çoğunluğu aynı şekilde. Doğu Akdeniz Bölgesi'nde ve Ege kıyılarında dönüşüme muhtaç olan yerleşim yerleri var."